Chuột ra đời không cần cha

0
193

Hiện tượng sinh sản này – sinh sản đơn tính – không phải là hiếm với ong, kiến, rệp vừng và một số loài cá hay bò sát, song chưa từng diễn ra với các loài thú trong tự nhiên. Thông thường, con thú được thừa hưởng một bộ nhiễm sắc thể từ mẹ, và một từ bố. Các phôi chỉ chứa nhiễm sắc thể của mẹ thường chết ngay trong tử cung, còn những phôi chỉ chứa vật liệu gene của bố thì phát triển bất thường.

Tomohiro Kono, thuộc Đại học Nông nghiệp Tokyo, Nhật Bản và cộng sự đã vượt qua trở ngại này bằng việc trộn lẫn trứng của hai con cái, sau khi đã “khoá” một gene chủ chốt trong trứng hiến, vốn là trở ngại cho quá trình sinh sản đơn tính.

“Côn trùng có thể sinh sản theo phương pháp này. Ngay cả gà cũng có thể được tạo ra từ sinh sản đơn tính. Chúng tôi muốn biết tại sao đối với thú lại khó khăn đến vậy”, Kono nói.

Thực tế, một trong hai bà mẹ là một con chuột sơ sinh bị đột biến gene – ADN của nó đã được thay đổi để hoạt động giống như vai trò của con đực. Tiếp đó, nhóm nghiên cứu cấy gene từ trứng của “ông bố” chưa trưởng thành này vào trứng của một bà mẹ trưởng thành khác. Sau đó, họ “kích hoạt” để chúng phát triển thành phôi.

Quy trình cụ thể như sau: Trước tiên, nhóm nghiên cứu “khoá” gene có tên gọi H19 trong trứng của chuột non. Nhờ đó, họ đã làm tăng hoạt động của một gene khác, gọi là Igf2. Gene này sản xuất ra một protein chịu trách nhiệm điều chỉnh sự tăng trưởng ở bào thai. H19 và Igf2 còn được gọi là gene đánh dấu, nghĩa là chúng chỉ hoạt động trên ADN của con cái và “ngủ yên” trên ADN của con đực, hoặc ngược lại. Thao tác trong thí nghiệm đã cho phép nhóm nghiên cứu tạo ra trứng hiến có đặc tính của con đực.

Trứng sau khi đã có hai loại vật liệu di truyền sẽ phát triển thành phôi, và được cấy vào tử cung của chuột. Tuy nhiên, hiệu quả của quá trình cấy ghép này rất thấp. Chỉ có 2 trong tổng số 598 phôi chuột phát triển đến giai đoạn cuối cùng.

“Hiệu quả của kỹ thuật này hiện khá thấp. Vì thế, nó chưa sẵn sàng để áp dụng rộng rãi trong thực tế”, giáo sư Azim Surani, một chuyên gia về gene đánh dấu tại Đại học Cambridge, Anh, nhận xét.

Một trong hai con chuột sống sót được nhóm nghiên cứu đưa vào thử nghiệm, con còn lại (có tên gọi Kaguya) được nuôi lớn đến tuổi trưởng thành và sinh sản.

Kono cho biết kết quả của ông chứng tỏ rằng hiện tượng đánh dấu gene theo dòng cha đã ngăn cản quá trình sinh sản đơn tính ở thú, và đảm bảo vai trò của con đực trong thiên chức sinh sản.

Một số chuyên gia tin rằng quy trình này có thể được áp dụng trong các nghiên cứu về tế bào gốc, nhưng các tác giả của công trình khẳng định nó sẽ không được áp dụng cho người, ít nhất vì những thách thức về mặt đạo đức mà kỹ thuật này sẽ vấp phải.

Bích Hạnh (theo BBC, Reuters)

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here